• آغاز واگذاری فرآیند صدور جواز تأسیس صنعتی در شهرک‌ها و نواحی صنعتی به خانه‌های صنعت، معدن و تجارت سراسر کشور
  • تبادل تفاهم نامه همکاری مشترک بین سازمان صنایع کوچک و شهرک‌های صنعتی ایران و انجمن تولید کنندگان فولاد ایران
  • پيام مديرعامل سازمان صنايع كوچك و شهرك‌هاي صنعتي ايران به مناسبت شهادت سردار سرافراز سپهبد پاسدار حاج قاسم سلیمانی
  • تراز تجاری مثبت در 9 ماهه سال جاری/ افزایش حجم واقعی صادرات کشور نسبت به سال گذشته
  • منابع تأمین مالی برنامه‌های تولید و اشتغال
  • در رفع نیازهای فنآورانه واحدهای تولیدی با روند رو به رشد همراهيم
  • شناسایی نیازهای فنآورانه صنعت و رفع آن از طریق واحدهای علمی و فنآور
  • تمامي ظرفيت‌ها و توانمندي‌هاي ملي و بين‌المللي براي پيوند SMEها با صنايع بزرگ به‌كار گرفته شود
  • نمایشگاه فرصت‌های ساخت داخل، آغاز یک حرکت بزرگ در عرصه تولید کشور
  • لزوم تداوم و تنوع بخشي به سازوكارهاي حمايتي براي توانمند سازي هرچه بيشتر صنايع كوچك و متوسط كشور

عامل توسعه: عباس خياباني

يكي از اساسي‌ترين اقدامات انجام يافته در خوشه لوازم خانگي تبريز در جريان توسعه اين خوشه در قالب برنامه توسعه خوشه‌اي، كسب سهميه 3000 تني ورق در ماه براي اعضاي خوشه از شركت فولاد مباركه است كه در عين حال كه در نوع خود منحصر به فرد بوده است، توانسته است بخش قابل توجهي از مشكلات مربوط به تأمين ورق فولادي كه از اصلي‌ترين مواد اوليه مورد نياز توليدكنندگان لوازم خانگي است، مرتفع نمايد. در اين بخش فرايندهاي اجرايي و مشخصات مربوط به اين اقدام مفيد بر اساس تجارب عامل توسعه و تيم عامليت توسعه خوشه ارائه شده است.
 مشخصات خوشه
قبل از سال 1353 كارخانه توليد كننده لوازم خانگي صاحب برند مشهور و شناخته شده در خوشه لوازم خانگي تبريز وجود نداشت. از سال 1353 لوازم خانگی مثل آبگرمکن نفتی و اجاق گاز‌های حیاطی و آشپزخانه¬ای با توسعه تدریجی و ثبت شرکت‌های تولیدی معدود بصورت نیمه صنعتی تولید شده است. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، جامعه ی ایران با افزایش مصرف و کمبود تولید روبرو شد. این عدم توازن عرضه و تقاضا در ایران وضعیت کمبود را به حالت فوق العاده رسانید. بعد از انقلاب تبریز با تولید انواع لوازم خانگی به قطب تولید لوازم خانگی تبدیل شده است. به گونه¬اي كه در حال حاضر بیش از 120 کارخانه کوچک و متوسط و بزرگ با بیش از 10000 نفر نیروی انسانی مستقیم و غیرمستقیم به تولید انواع محصولات لوازم خانگی مشغول هستند.
اکثر فعالین اصلی خوشه لوازم خانگیِ تبریز آنهایی هستند که یخچال – یخچال فریزر- اجاق گاز- بخاری گازی و شومینه- آبگرمکن و کولر آبی تولید می‌کنند که تعدادي از تولیدکنندگان در روستایِ کجاباد، تعدادي در جاده آذر شهر، چند واحد در جاده تهران، تعدادي در جاده مرند و تعداد اندکی در جاده باسمنج مستقر هستند. بیشتر کارخانجات بزرگ لوازم خانگی در خوشه لوازم خانگی تبریز در گذشته با همدیگر شریک بوده‌اند و در حال حاضراکثراً جداگانه با نام تجاری دیگر فعالیت می‌کنند. لازم به توضیح است که در منطقه کجاباد به علت اینکه تولید کنندگان از اهالی روستایِ کجا باد هستند ارتباطشان با هم نزدیک‌تر از کارخانه‌های دیگر است و چون واحدهاي مستقر در منطقه کجاباد احساس رقابت و انگيزه پیشرفت در مقايسه با کارخانه¬های بزرگ موجود را دارند، همکاری بین آنان بیشتر از دیگر فعالین خوشه می¬باشد. ضمن اینکه تولید کنندگان اکثراً از منطقه کجاباد به مناطق دیگر انتقال یافته¬اند. مدیریت در بیش از 90% واحدهای تولیدی مالکیتی مدیریتی بوده و میانگین سطح تحصیلات پا يین تر از دیپلم میباشد. ارتباط با سازمانهای دولتی ضعیف بوده فقط با مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی به لحاظ استاندارد اجباری لوازم خانگی تعامل بیشتری دارند. سازمان صنایع و معادن فقط برای تهیه مجوز و پروانه بهره برداری و بانک‌ها از طریق حساب شخصی تولیدکنندگان همکاری دارند.
شاخص‌های کلان و ساختاری خوشه در بدو ورود و همچنین طی سالهای اجرای پروژه که حاکی از تغییرات ایجاد شده در خوشه به واسطه اجرای پروژه توسعه خوشه می باشد، در جدولذيل ارائه شده است.

مشخصات کلان و ساختاری خوشه لوازم خانگي تبريز

شاخص‌هاي كلان و ساختاري خوشه

در بدو ورود

در پايان سال اول

در پايان سال دوم

در پايان سال سوم

تعداد بنگاههاي خرد(زير 10 نفر كاركن)

17

17

22

31

تعداد بنگاههاي كوچك(بين 10 تا 49 نفر كاركن)

42

45

68

79

تعداد بنگاههاي متوسط(بين 50 تا 149 نفر كاركن)

31

31

35

37

تعداد بنگاههاي بزرگ(بالاتر از 150نفر كاركن)

5

5

8

9

ميزان اشتغال

7500

7800

8000

8300

مقدار فروش(تن)

 

 

 

 

ارزش فروش(ميليون ريال)

2824000

2965000

3005000

3695000

مقدار فروش (‌تن/ عدد/ متر)

 

 

 

 

ارزش صادرات(‌ميليون ريال)

354000

371000

403000

448000

ميزان كل سرمايه گذاري(‌ميليون ريال)

 

 

 

 

تعداد شبكه‌هاي نرم در خوشه

1

3

2

2

تعداد شبكه‌هاي سخت در خوشه

1

2

3

4

تعدادBDSpها

123

125

138

143

تعداد سازمانها و نهادهاي درگير در فرايند توسعه خوشه

4

5

8

13

 تعريف مشكل و نحوه مداخله عامل توسعه
پر مصرف¬ترين مواد اولیه تولیدکنندگان خوشه لوازم خانگي تبريز ورق می باشد و بر اساس تجربه حاصل شده، ورقهای تولیدي فولاد مبارکه اصفهان به علت قالب پذیری، بيشتر مورد استفاده توليدكنندگان لوازم خانگي بوده و از اين¬رو توليدكنندگان لوازم خانگي در خوشه لوازم خانگي تبريز نياز شديدي به ورق‌هاي توليدي فولاد مباركه اصفهان دارند. اما به جز تعداد اندکی از تولید کنندگان که به تعداد انگشتان یک دست هم رسد، ساير توليدكنندگان نمی توانند به¬طور مستقیم از فولاد مبارکه خرید کنند. نماینده فولاد مبارکه در تبریز به علت کمی سهمیه و بعضی مسایل سودجویانه، همکاری دوطرفه لازم را با تولیدکنندگان خوشه ندارد. در اين ميان توليدكنندگان خوشه مجبورند ورق مورد نياز خود را به طور غيرمستقيم و از طريق واسطه¬ها تأمين نمايند كه اين امر باعث بالا رفتن قيمت ورق¬هاي فولادي از يك¬طرف و ناپايداري در تأمين اين مواد از طرف ديگر شده است. بنابراين اين موضوع به عنوان يكي از چالشهاي اساسي فراروي توليدكنندگان در حوزه تأمين مواد اوليه محسوب مي‌شود كه در فرايند انجام مطالعه شناختي خوشه نيز به عنوان يكي از نقاط فشار خوشه مطرح شد.
 مشخصات برنامه اجرا شده براي حل مشكل
تعداد واحدهای مشارکت کننده(ذینفع) در برنامه، واحدهای ارائه دهنده خدمات تخصصي کسب و کار، نهادها و سازمان¬های پشتیبانی‌کننده از برنامه، میزان منابع مالی پیش بینی شده و محقق شده در راستای اجرای برنامه و مدت زمان اجرای برنامه به شرح جدول ذيل ارائه شده است.
مشخصات برنامه تأمين ورق در خوشه لوازم خانگي تبريز

تعداد واحدهاي فعال و يا مشاركت كننده در برنامه حل مشكل

شورای راهبری و اعضای هیات مدیره انجمن و تعدادی از واحدها

BDSهاي مشاركت كننده در برنامه

 

نهادها و سازمانهاي پشتيبان مشاركت كننده در برنامه

وزارت صنعت معدن تجارت –سازمان صنايع كوچك و شهرکهای صنعتی ایران –شرکت شهرکهای صنعتی استان

ميزان منابع مالي پيش بيني شده براي اجراي برنامه رفع مشكل(ريال)

 

ميزان منابع مالي محقق شده در راستاي اجراي برنامه رفع مشكل(ريال)

 

تاريخ شروع اجراي برنامه براي رفع مشكل

اوايل سال 1389

طول مدت زمان اجراي برنامه براي رفع مشكل

ادامه دارد

 
 شرح فر‌آيندها و فعاليت¬هاي انجام شده توسط بازيگران
عامل توسعه خوشه بر اساس برنامه¬های استراتژیک تدوين شده براي خوشه لوازم خانگي و در راستاي عملياتي شدن استراتژي تأمين مواد اوليه، از سال 1389 ضمن انجام مطالعات لازم در خصوص روش¬هاي تأمين ورق، با فولاد مبارکه و نماینده فولاد مبارکه، مذاكرات و مكاتبات متعددي را انجام داد.
در واقع، به خاطر وجود مشكل در دسترسي به ورق فولادي، تولیدکنندگان خوشه از عامل توسعه خوشه در خواست بررسي موضوع و حتي شکایت از نماینده فولاد را داشتند. عامل توسعه با مراجعه به نماینده شركت فولاد مباركه و طي برگزاري دو جلسه در دفتر مديريت نمايندگي سعي در تعامل بيشتر و بهبود روابط نمود، به گونه¬اي كه نتيجه مذاكرات و تعاملات در جلسه دوم منتج به خرید 1100 تن ورق از نمایندگی شد.
اما پس از دو بار خرید، باز اعضای خوشه نتوانستند نیاز خودشان را برطرف کنند و علت آن نارسایی و عدم تنوع ورق ارسالی فولاد مبارکه برای کل استان بود که پاسخگوي نياز مصرفي اعضای خوشه نبود. لازم به ذكر است كه سالانه در حدود 45 درصد تولید فولاد مبارکه را تهران، 23 درصد را اصفهان، هشت درصد را استان مرکزی و هشت درصد را نيز خراسان رضوی جذب می نمايد و 16 درصد باقيمانده نيز توسط ساير نقاط كشور از جمله آذربايجان شرقي جذب مي‌شود. بنابراين با توجه به سهم اندك آذربايجان شرقي در كنار تقاضاي بالاي آن، لازم بود تا راهكار اساسي¬تري براي حل مشكل اتخاذ شود. بعد از بررسي و امكانسنجي بسيار، اخذ يك سهميه خاص به عنوان يكي از برنامه¬هاي رفع مشكل مطرح شد و برنامه¬ريزي براي تحقق آن انجام شد.  
یکی از شرایط فروش فولاد مبارکه، داشتن تعاونی صنفی براي خوشه بود. لذا، عامل توسعه با مطرح¬کردن اين موضوع براي توليدكنندگان خوشه و در عين حال استقبال آنها از اين موضوع، اقدام به آماده¬سازی برای تأسیس تعاونی از تیرماه سال 1390 نمود و در اين راستا با برگزاري جلسات مکرر برای توجیه اقتصادی تشكيل تعاوني و حساس نمودن توليدكنندگان نسبت به منافع اين كار و با طی مراحل تاسیس، تعاونی" 7006 تامین نیاز توان گسترفن آوران پویا" در آذرماه 1390 به شماره 33121 به ثبت رسید.
در طي اين فرايند برنامه ریزی و هماهنگی و کارگردانی با عامل توسعه خوشه و تشکیل جلسات توسط نماینده فولاد و شرکت در جلسات توسط واحدهای پیشرو خوشه و هدایت جلسات توسط عامل توسعه انجام می‌شد.

چگونگي و فرايند جلب مشاركت و اعتماد واحدهاي فعال براي مشاركت در برنامه(فرايند تشكيل و توسعه شبكه مربوطه)
برای اعضای خوشه مسئله کاملاً موردنیاز بود ولی هیچ یک از اعضای خوشه حل آن¬را دست یافتنی و امکان¬پذیر نمی¬دانستند. از اين¬رو عامل توسعه با مطرح نمودن نقطه فشار خوشه درتأمین مواد اولیه اقدام به حساس¬سازي توليدكنندگان نسبت به مشكل نمود. اين امر طي جلسات متعدد فيمابين توليدكنندگان و عامل توسعه خوشه مورد بحث و بررسي قرار گرفت. تا آنجا كه تعدادی از فعالین خوشه بالاخص اعضای هیأت مدیره انجمن همیشه مشوق عامل توسعه بودند و همکاری لازم را به عمل¬ آوردند.
چگونگي و فرايند جلب مشاركت و اعتمادBDSP براي مشاركت در برنامه(فرايند ايجاد و توسعه BDSP مربوطه)
به دليل ماهيت كار، طي اين فرايند از واحد ارائه دهنده خدمات تخصصي در زمينه خاصي بهره گرفته نشده است.
چگونگي و فرايند جلب مشاركت و اعتماد نهادهاي پشتيبان براي حمايت از برنامه(فرايند جلب حمايت نهادهاي پشتيبان)
در فرآيند اجراي اين برنامه نهادهای پشتیبان همه خواهان پیشرفت و کمک به خوشه لوازم خانگي بودند و پيگيري¬هاي لازم از طرف عامل توسعه خوشه هر سازماني نقش خود را ايفا مي¬نمود. در اين ميان درخواست موضوع حل مشكل تأمين ورق توليدكنندگان از طريق سازمان صنعت، معدن و تجارت استان آذربايحان شرقي مطرح و موضوع به وزارت صنعت، معدن و تجارت منعكس شد. به دنبال آن مکاتبه با فولاد مبارکه اصفهان و انجام پیگیری‌های لازم و طولانی و حمايت موثر معاونت صنایع کوچک سازمان صنايع كوچك و شهركهاي صنعتي ایران و اصحاب رسانه بالاخره سرانجام در مهرماه سال 1391 کد 14037 از فولاد مبارکه به مقدار 3000 تن درماه صادرگردید و اولین پیش فاکتور معادل شش میلیارد ریال صادر شد.
چگونگي و فرآيند و منابع تأمين مالي برنامه به اجرا درآمده براي رفع مشكل
گاهی از مواقع به علت عدم آگاهی و همچنین اطمینان ذینفعان اصلی از نتایج و روش کار برنامه، برای اجرای برنامه¬های توسعه و یا سرعت بخشیدن به اجرای برنامه صرف وقت برای جمع آوری منابع مالی مورد نیاز برای اجرای برنامه بسیار اهمیت می یابد، چرا که ممکن است وقت بسیار زیادی را از عامل توسعه خوشه بگیرد. البته عامل توسعه بسته به موقعیت خود و وضعیت خوشه و همچنین نوع ارتباط و اعتمادی که بین وی و ذینفعان خوشه برقرار است باید کوشش نماید بهترین روش را انتخاب کند.
دستاوردهاي حاصل از اجراي برنامه براي رفع مشكل
-    سود حاصل حداقل در هرکیلو بیش از 500 ریال براي خريد 1100 تن كه حاصل خريد در قالب شبكه¬اي و جمعي است.
-    خرید مشترک ورق تا آذرماه 1392 بیش از 100 میلیارد ریال برای خوشه انجام شده است.
-    روز ورود ورقهای سهمیه خوشه به تبریز، قیمت ورق 1000 الی 1500 ریال در بازار تبریز سیر نزولی میکند که برای تمام مصرف کننده¬های استان عایدی دارد.
-    هر هزارتن ورق معادل 1200 میلیون ریال عوارض ارزش افزوده قبل از تولید ایجاد می کند.
 پيشنهادات و آموخته¬ها
متاسفانه عدم وجود صداقت در غالب اوقات و عدم وجود روحیه سود جویی و منفعت طلبی دوطرفه و اینکه تمام کسب و کارها برای سود کار می کنند، باعث ایجاد مشکلات متعددی در فرایند اجرای کار می¬شود. چنین وضعیتی در خوشه لوازم خانگی تبریز بین نمایندگی فولاد مبارکه از یک¬طرف و سازندگان لوازم خانگی از طرف دیگر وجود دارد. این امر باعث می¬شود که همکاری بین دو مجموعه از کسب و کارها تبدیل به بدبینی و گاهی اوقات بدرفتاری یا بداخلاقی حرفه¬ای شود. در چنین شرایطی برای عامل توسعه خوشه آنچه که بیش از همه اهمیت دارد این است كه، نباید احساسی عمل نماید و لازم است با در نظر گرفتن تمامی شرایط نسبت به ارائه راهبرد منسجم و پایدار و مبتنی بر اخذ مشارکت اقدام نماید.
QR Code

نقشه کشوری خوشه ها