توسعه پایدار چیست ؟

0

انسان برای برآورده ساختن نیازهای خود همواره با محیط طبیعی پیرامون خود در ارتباط بوده و از آن استفاده کرده است. با رشد دانش و فن آوری های بشری ، با شروع كشاورزي و اهلي كردن حيوانات انسان اثرگذاري متمايزي را نسبت به ساير جانداران در اكوسيستم كره زمين آغاز كرد. با رشد صنعت و شكوفايي آن كه نهايتاً با عنوان انقلاب صنعتي از آن نام برده شده ، انسان به دخل و تصرف در محيط طبيعي خود سرعت زيادي داد و در خيلي از مناطق دنيا محيط زيست را به شدت تخريب كرد. رشد اقتصاد و تجمع سرمايه در دست گروه هايي از انسانها و يا در دست مردمي در برخي از مناطق جغرافيايي دنيا نيز به اختلافات اقتصادي و اجتماعي بين مردم دامن زد. انسانها گاه از روي فقر و ناچاري و گاه از روي ثروت و امكانات زياد و طلب سرمايه و ثروت و امكانات فزون تر به تحريب محيط دست زده اند و هنوز دست مي زنند. اگرچه رشد دانش و فن آوري و گسترش ارتباطات و روابط بين جوامع بشري خود از يكسو در تخريب محيط زيست اثر داشت ، اما از ديگرسو اطلاعات و امكاناتي را براي بشر فراهم كرد تا بتواند جهت برخورد با تحولات جديد در زندگي و محيط خود اقداماتي را ساماندهي كند. ديدگاها و نظرات و اقداماتي كه براي اصلاح روابط بين انسان و محيط به راه افتاد و ديدگاهها و جنبشهايي كه براي اصلاح روابط اقتصادي و اجتماعي براي انسان ها راه افتاد نيز خود در سايه همين پيشرفتها امكانپذير گرديد..

تفكرات و ايده هاي مربوط به توسعه پايدار در راستاي اصلاح وضعيت موجود و اصلاح روند موجود در همين راستا شكل گرفت..

در اينجا با معرفي و ارائه تعدادي از نمودارهايي كه جهت تشريح توسعه پايدار وجود دارد سعي در روشن تر شدن مباحث توسعه پايدار دارم. 

در نمودار زیر توسعه پایدار چنین توضیح داده می شود که سه دایره در نظر گرفته می شود. یک دایره برای محیط زیست. یکی برای سکونت گاه های زندگی انسانی ، شامل شهرها و روستاها كه در شكل با دايره اي كه خانه ها در آن نقاشي شده نشان داده مي شود. دايره سوم مربوط به چيزهايي است كه انسان برروي زمين مي سازد ، به ويژه كارخانه ها و صنايع. داخل اين شكل ساختمان كارخانجات ترسيم شده است. با قرار گرفتن اين سه دايره در كنار هم و افتادن قسمتي از آنها بر روي ديگر نشان داده مي شود كه اين سه با هم در ارتباط اند و توسعه پايدار به دنبال ايجاد كردن اين رابطه به شكلي است كه كمترين خسارت به محيط و انسان وارد شود. در وسط شكل يك ترازو هم ترسي شده كه ترازو علامت عدالت است. عدالت براي همه انسان ها؛ محور توسعه پايدار عدالت است.

در شكل زير توسعه پايدار با ارتباط بين سه موضوع كه با قرار دادن سه دايره در كنار يكديگر نشان داده شده  توضيح داده مي شود. سه دايره شامل: اقتصاد (economy) ، اجتماع (social) و محيط زيست (environment)  است.

قسمت مشترك يا داراي همپوشاني بين دايره اجتماع و اقتصاد محدوده اي است كه در آن عبارت «منصفانه»، يا عادلانه (equitable)  نوشته شده است . بدين معني كه بايد رابطه اقتصادي در اجتماع به روابطي منصفانه و عادلانه منجر گردد.

در قسمت مشترك بين محيط زيست و اجتماع عبارت «بادوام»  (bearable)نوشته شده است. بدين معني كه انسانها مي بايد روابط خود را با محيط زيست به گونه اي سامان دهند كه قابل دوام باشد و به نابودي محيط زيست منجر نشود.

قسمت مشترك بين اقتصاد و محيط زيست نيز با عبارت «قابل‌ دوام»‌، مناسب‌ رشد و ترقي‌ (viable) نشان داده شده است. به اين مفهوم كه رابطه اقتصاد با محيط زسيت ، ضمن اينكه امكانات بايد امكانات رشد و ترقي را براي انسان فراهم كند، به گونه اي نباشد كه از منابع طبيعي به صورت افراطي استفاده كند و به از بين رفتن آنها منجر شود. استفاده از منابع تجديد شونده مثل انرژي هاي خورشيدي و انرژي باد با چنين توصيه اي قرار مي گيرد.

در وسط سه دايره عبارت «پايدار» (sustainable) نوشته شده كه در واقع محدوده مشترك سه دايره اجتماع، اقتصاد و محيط زيست است. با در نظر گرفتن وضعيت و شرايط اجتماعي، اقتصادي و زيستمحيطي است كه توسعه پايدار امكانپذير مي گردد.

 

 در شكل زير توسعه پايدار با ارتباط بين سه موضوع كه با قرار دادن سه دايره در كنار يكديگر نشان داده شده  توضيح داده مي شود. سه دايره شامل: اقتصاد (economy) ، اجتماع (social) و محيط زيست (environment)  است.

گاه براي تشريح توسعه پايدار با شكل ، از مثلث استفاده مي كنند

در شكل زير در يك زاويه ي مثلث اقصاد ، زاويه ديگر  اجتماع و زاويه ديگر محيط زيست نشان داده مي شود. و توضيحاتي براي شرايط يك رابطه در توسعه پايدار براي آنها در هر زاويه نوشته شده است.       
 مثلث توسعه پايدار

در مثلث زير عناصر اصلي اقتصاد – اجتماع و محيط آورده شده و تمهيدات توسعه پايدار براي هريك از سه عنصر نام برده شده است:

در شكل زير هم جهت تشريح توسعه پايدار از سه دايره با فضاهاي مشترك استفاده شده اما نامگذاري قسمتهاي مشترك ، جز در قسمت مركز كه همان توسعه پايدار است در سه مورد ديگر متفاوت است:

Leave A Reply