ماده 2- تعاريف

در آيين­نامه  سازمان صنایع کوچک و متوسط و شرکت شهرکهای صنعتی ایران پیرامون توسعه خوشه های کسب و کار، اصطلاحات زير در معاني مشروح بكار برده مي­شوند:

الف- خوشه‌يکسب‌وکار: به مجموعه‌ي فعال در يك گرايش از کسب‌وکار گفته می‌شود كه در يك منطقة جغرافيايي متمرکزشده، امكان همكاري در تكميل فعاليت‌هاي يكديگر را داشته و از چالش‌ها و فرصت‌هاي مشترك برخوردار باشند.

ب- شبكه‌يکسب‌وکار: به مجموعه‌اي از واحدهاي کسب‌وکار اطلاق می‌شود كه براي مواجهه با مشكلي مشترك و يا استفاده از فرصتي مشترك باهم همكاري نمايند. شبكه­ها به دو شكل ثبت­شده و ثبت­نشده وجود دارند. شبكه­ها معمولاً به صورت ثبت‌نشده شکل‌گرفته و در صورت اقتضاء در قالب انجمن، تعاوني، كنسرسيوم، شركت سهامي و ... ثبت مي­شوند.

ج- شبكه‌ي فراگير: به شبكه بزرگ حاصل از ائتلاف و همكاري شبكه‌هاي متعدد موجود در يك خوشه اطلاق می‌شود كه می‌تواند در درازمدت نقش رهبري و نمايندگي خوشه را ايفا نمايد.

د- عامل توسعه‌ي خوشه: مسئوليت مستقيم اجراي فرآيند توسعه در خوشه بر عهده‌ي عامل توسعه‌ي خوشه مي‌باشد. عامل توسعه‌ي خوشه فردي است با تحصيلات و تجربه‌ي كافي و مرتبط با توسعه‌ي کسب‌وکارهاي اقتصادي كه داراي قابليت­هاي رهبري و راهبري برنامه­هاي توسعه­اي، ايجاد ارتباط مثبت و اثربخش و قدرت تحليل کسب‌وکار در سطوح خرد و كلان بوده و ضمن آشنايي با رويكردهاي كل‌گرا و سيستمي و مديريت استراتژيك، از روحيه­اي پويا و فعال براي توسعه‌ي سيستم­هاي اقتصادي- اجتماعي برخوردار باشد.

 عامل توسعه‌ي خوشه ضرورتاً مي­بايد گواهينامه گذراندن آموزش­هاي تخصصي در توسعه‌ي خوشه‌هاي صنعتي را از مراجع رسمي مورد تأييد سازمان صنايع كوچك و شهرک‌هاي صنعتي ايران دريافت كرده باشد. عامل توسعه‌ي خوشه از بخش خصوصي انتخاب‌شده و ذينفع در پروژه­هاي ذيل فرآيند توسعه‌ي خوشه نمي‌باشد.

ه- ذينفعان خوشه: به كليه‌ي واحدهاي زيرمجموعه‌ي خوشه، تشكل­ها، NGOها، ارائه­كنندگان خدمات کسب‌وکار (BDS)، تأمين­كنندگان، خريداران، واسطه­ها و نهادهاي پشتيبان (BDSp)، ذينفع خوشه گفته می‌شود.

و- سازمان كارگزار خوشه: سازماني كه قرارداد پروژه توسعه خوشه را با عامل توسعه منعقد مي‌نمايد.

ز- نهاد پشتيبان: به كليه‌ي سازمان­هاي دولتي و غير­دولتي داراي مأموريت ارائه خدمات و تسهيلات زيرساختي، آموزشي، بازرگاني و ... به واحدهاي خوشه، نهاد پشتيبان گفته می‌شود.

ح-کميته استاني توسعه‌ي خوشه‌هاي کسب‌وکار: به منظور انجام هماهنگي لازم جهت هدايت و حمايت كلي از پروژه­هاي توسعة خوشه­اي استان و كمك به تأمين اعتبارات مورد نياز ذيل برنامه‌هاي عمل پروژه‌هاي توسعه خوشه‌اي استان در هر استان کميته‌اي تحت عنوان کميته استاني توسعه خوشه‌هاي کسب‌وکار تشکيل خواهد شد.

ط- شوراي راهبري توسعه خوشه‌هاي کسب‌وکار: به منظور نظارت عمومي بر فرآيند پروژه‌ي توسعه هر خوشه‌ي صنعتي و در عين حال هماهنگ شدن نهادهاي پشتيبان با فرآيند اجراي پروژه، شوراي راهبري توسعه‌ي خوشه تشكيل می‌شود.

ي - مشاور– ناظر فني (TA) توسعه‌ي خوشه: شخصيت حقيقي يا حقوقي است كه داراي دانش و تجربه‌ي كافي در زمينه‌ي توسعه‌ي خوشه­هاي صنعتي بوده و داراي گواهينامه گذراندن دوره ToT از طرف مراجع مورد تأييد سازمان مي‌باشد. وظيفه اين فرد ارائه مشورت­هاي فني به CDA و نظارت بر اجراي پروژه توسعه خوشه اي به نمايندگي از طرف شركت شهرک‌هاي صنعتي استان مي‌باشد.

ک- ناظر عالي: مسئوليت پايش و پيگيري پايايي توسعه و هدايت و نظارت كلي پروژه بر عهده‌ي ناظر عالي مي­باشد. دفتر خوشه‌هاي صنعتي سازمان و يا افراد حقيقي و حقوقي معرفي شده از سوي اين دفتر مسئوليت نظارت عاليه را بر عهده خواهند داشت.

ل – توسعه‌ي خوشه: فرآيندي 3 تا 5 ساله است كه طي آن ظرفيت­هاي موجود در خوشه، از طريق توانمندسازي پايا و معطوف به استفاده از فرصت­هاي محيطي شكوفا می‌شود. ارتقاي ميزان هم افزايي و ارتقاي سطح سرمايه‌ي اجتماعي و توسعه و بسط شبكه­هاي کسب‌وکار در درون خوشه از محوري­ترين فعاليت­ها در اين فرآيند شناخته مي­شوند.

م- پروژة توسعه‌ي خوشه: به منظور اجراي فرآيند توسعه‌ي خوشه­، پروژه توسعه‌ي خوشه توسط سازمان و شركت‌هاي استاني، با انتخاب CDA در چارچوب يك قرارداد مشخص و در قالب فازهاي كلي زير به اجرا در مي‌آيد:

1-    مطالعه شناختي 2- اعتمادسازي 3- تدوين سند برنامه عمل 4- پياده‌سازي 5- خروج.

اين فازها غيرقابل تفكيك بوده و به عنوان بخش­هاي اصلي پروژه توسعه‌ي خوشه‌اي محسوب مي‌شوند.

م- 1- مطالعه شناختي: به منظور تحليل وضعيت موجود خوشه و فضاي ملي و جهاني حاكم بر كسب‌وكار مربوطه، مطالعه­اي كتابخانه­اي و ميداني بر اساس متدولوژي برگرفته از يونيدو به اجرا در مي‌آيد. اين مطالعه صرفاً يك مطالعه تئوريك نبوده و مي­بايست دقيقاً معطوف به مختصات خوشه و مبتني بر سرفصل­هاي تدوين‌شده جهت ارائه روش­ها و راهكارهاي رفع مشكلات و ارتقاي خوشه به سطح مناسبي از توسعه‌يافتگي تهيه و ارائه شود. مدت زمان انجام مطالعه شناختي توسط CDA، 3 تا 4 ماه مي‌باشد.

م- 2- اعتمادسازي: نظر به اينكه فرآيند توسعه نيازمند سطح مناسبي از سرمايه اجتماعي و تعامل مثبت بين اعضاي خوشه و همينطور اعضاي خوشه و ساير مراكز دولتي و غيردولتي (مثل نهادهاي پشتيبان) مي‌باشد، ضروري است از طرق مختلف علمي و عملي از جمله انجام پروژه­هاي اعتمادسازي و کوتاه مدت مانند"حمايت از شرکت در نمايشگاه و انجام بازديدهاي مشترک و ..."، نسبت به ارتقاء سطح اعتماد ذينفعان خوشه اقدام شود. فرآيند اعتمادسازي از زمان آغاز پروژه شروع و تا پايان آن ادامه خواهد داشت.

م- 3 – تدوين سند برنامه‌ي عمل خوشه:‌­انداز، استراتژي­ها و برنامه­هاي عملياتي كوتاه­مدت خوشه كه در پايان مطالعه شناختي و سپس مقاطع حداكثر يكساله‌ي بعدي از سوي عامل توسعه‌ي خوشه تدوين، ارائه و تحت عنوان سند برنامه عمل به تأييد شوراي راهبري خوشه مي­رسد، گفته می‌شود. پس از اتمام دوره‌ي زماني پروژه‌ي توسعه و در خوشه­هاي توسعه‌يافته، انجام اين فرآيند بر عهده‌ي شبكه‌ي فراگير خوشه مي‌باشد.

و- 4- پياده‌سازي: اين فاز از فرآيند توسعه كه پس از مطالعه شناختي آغاز و بيشترين زمان پروژه‌ي توسعه را به خود اختصاص مي­دهد، شامل اجراي عملياتي همه‌ي ريزپروژه­هاي تعريف‌شده در برنامه‌ي عمل خوشه مي‌باشد. از جمله اين ريز پروژه­ها مي­توان به انجام پروژه­هاي معطوف به توسعه‌ي بازار، ارتقاي سطح تكنولوژيك، بهبود كيفيت، توسعه‌ي منابع انساني، تأمين مواد اوليه و ...، در قالب شبكه­هاي ثبت‌شده و نشده اشاره نمود. كليه ريز پروژه­ها بنا به تشخيص CDA و تأييد شوراي راهبري و با حمايت مالي و غيرمالي نهادهاي پشتيبان به اجرا در مي­آيند.

م- 5 - خروج: در صورت حصول به سطح مناسبي از توسعه‌يافتگي و خوداتکايي اعضاي خوشه در تعريف و راهبري پروژه­هاي مورد نياز خوشه، CDA به تدريج و طي 4 تا 6 ماه پس از اعلام آن، از خوشه خارج می‌شود.

QR Code

نقشه کشوری خوشه ها